Jak Tommy Doan zbudował przenośny serwer NAS, aby zastąpić iCloud i Google Drive

Tommy Doan zbudował przenośny NAS w oparciu o ZimaBoard 2, który może synchronizować pliki, tworzyć kopie zapasowe zdjęć z telefonu, zapewniać zdalny dostęp, działać z powerbanku i być obsługiwany za pomocą własnego 3K OLED ekranu dotykowego. Projekt zmniejsza jego zależność od iCloud i Google Drive, ale jego prawdziwa wartość nie polega wyłącznie na unikaniu abonamentów — daje mu kontrolę nad tym, gdzie przechowywane są jego pliki i jak można rozbudowywać system.

Dziękujemy Tommy’emu Doanowi za zaprojektowanie i udokumentowanie tego przenośnego projektu domowego serwera. Jego oryginalny film przedstawia budowę od podstawowej pamięci masowej i aplikacji self-hosted po Wi-Fi, zasilanie bateryjne, odłączany ekran dotykowy, Linuksa, CasaOS i emulację retro gier.

Uwaga dotycząca źródła: Ten artykuł porządkuje konfigurację i rezultaty przedstawione na filmie Tommy’ego Doana. Dostępność komponentów, działanie aplikacji, czas pracy baterii, temperatury i działanie przesyłania w tle z urządzeń mobilnych mogą się różnić w zależności od końcowego sprzętu, wersji oprogramowania, warunków sieciowych i obciążenia.

Rezultat: ZimaBoard 2 staje się zasilanym z baterii osobistym serwerem z lokalną pamięcią masową, prywatną synchronizacją plików, mobilną kopią zapasową zdjęć, bezpiecznym zdalnym dostępem i odłączanym ekranem dotykowym. Jest bardziej elastyczny niż konwencjonalny przenośny dysk, ale nadal wymaga rzeczywistego planu tworzenia kopii zapasowych oraz starannego zarządzania zasilaniem, siecią i oprogramowaniem.

Dlaczego warto zbudować przenośny NAS zamiast wynajmować więcej przestrzeni w chmurze?

Tommy Doan zaczyna od dwóch kwestii: cyklicznych opłat za dostęp do rosnącej ilości osobistych danych oraz niepewności co do tego, gdzie przetwarzane są prywatne pliki. Domowy NAS zmienia model własności, ponieważ użytkownik wybiera dyski, aplikacje, sposób dostępu i zasady przechowywania danych.

Lokalne posiadanie danych nie sprawia automatycznie, że system jest prywatny ani bezpieczny. Usługi zdalnego dostępu, telemetria aplikacji, klienci mobilni, słabe hasła i brak kopii zapasowych nadal mogą ujawnić lub zniszczyć dane. Self-hosting zastępuje decyzje operacyjne dostawcy decyzjami właściciela.

Przenośność to kolejny cel. Tommy nie chce, aby serwer był na stałe przypisany do jednego biurka przez Ethernet i zasilanie sieciowe. Dlatego jego projekt rozwija się etapami: najpierw uruchamia usługi plików i zdjęć, następnie usuwa stałe połączenia sieciowe i zasilające, a na końcu dodaje lokalny interfejs.

ZimaBoard 2 zapewnia rozbudowywalny rdzeń serwera

ZimaBoard 2 Mini Home NAS jest sercem projektu. Tommy opisuje dwie dostępne konfiguracje pamięci i wbudowanej pamięci masowej, a następnie dodaje własny dysk na pliki użytkownika, zamiast traktować wbudowaną pamięć systemową jako główną bibliotekę danych.

Korzysta z dysku SSD przez adapter PCIe, ponieważ ma już ten dysk. Duży HDD może zaoferować większą pojemność w przeliczeniu na złotówkę w stacjonarnym NAS-ie, podczas gdy SSD nie ma ruchomych części i może lepiej pasować do urządzenia, które będzie przenoszone. Kompromis dotyczy pojemności, ceny i trwałości zapisu, a nie jednego uniwersalnie najlepszego rozwiązania.

Otwarte złącze PCIe staje się później istotne, ponieważ Tommy zastępuje oryginalny adapter M.2 sprzętem wyposażonym w Wi-Fi. Pokazuje to podstawowe ograniczenie małego, rozbudowywalnego serwera: jedna modyfikacja może zająć interfejs, który w innym przypadku mógłby służyć do obsługi pamięci masowej lub innego urządzenia peryferyjnego.

Zastąpienie Google Drive procesem opartym na Syncthing

Tommy instaluje Syncthing i tworzy współdzielony folder między swoim MacBookiem Pro a NAS-em. Gdy plik zostanie dodany lub zmieniony na jednym ze skonfigurowanych urządzeń, Syncthing propaguje tę zmianę na drugie urządzenie, umożliwiając dalszą pracę bez przesyłania folderu na tradycyjne konto w chmurze.

Zgodnie z dokumentacją Syncthing tworzenie, modyfikowanie i usuwanie plików może być replikowane między urządzeniami. Takie działanie jest przydatne podczas synchronizacji, ale oznacza również, że niechciane usunięcie lub szkodliwa zmiana może się rozprzestrzenić. Syncthing nie powinien być traktowany jako jedyna kopia zapasowa.

Bezpieczniejszy proces rozdziela aktywnie synchronizowany folder od chronionej historii. Wersjonowanie może pomóc odzyskać niektóre zastąpione pliki, ale ważne dokumenty nadal wymagają niezależnego miejsca na kopie zapasowe, które nie odzwierciedla nieprzerwanie każdej czynności użytkownika.

Korzystanie z Immich jako samodzielnie hostowanej biblioteki zdjęć

W przypadku zdjęć z telefonu Tommy używa Immich jako samodzielnie hostowanej alternatywy dla rozwiązania opartego na iCloud. Aplikacja mobilna może przesyłać nowe zdjęcia i filmy z wybranych albumów na serwer, dzięki czemu NAS aktywnie chroni i porządkuje zawartość aparatu.

Przewodnik po mobilnych kopiach zapasowych Immich wyjaśnia, że przesyłanie w tle zależy od systemu operacyjnego telefonu. W systemie iOS musi być włączone odświeżanie aplikacji w tle, a to system operacyjny — nie Immich — decyduje, kiedy wykonywane są zadania w tle. Dlatego nowo zrobione zdjęcie może nie trafić od razu na serwer.

Immich również wymaga własnego planu tworzenia kopii zapasowych. Baza danych aplikacji zawiera ścieżki i metadane, a lokalizacja przesyłania przechowuje oryginalne pliki multimedialne. Zabezpieczenie tylko jednej z tych warstw może sprawić, że przywrócona biblioteka będzie niekompletna. Powiązany artykuł ZimaSpace o prywatnej chmurze zdjęć Immich z ZimaBoard 2 przedstawia ten proces z perspektywy innego twórcy.

Tailscale zapewnia dostęp do serwera NAS poza domem

Syncthing i Immich są najbardziej przydatne, gdy serwer pozostaje osiągalny także poza lokalnym biurkiem. Tommy dodaje Tailscale, aby utworzyć prywatne połączenie między swoimi urządzeniami, umożliwiając autoryzowanym klientom dostęp do serwera NAS i dalsze przesyłanie plików podczas jego nieobecności.

Dzięki temu nie trzeba traktować każdej aplikacji hostowanej samodzielnie jako osobnej publicznej witryny. Prywatna sieć nakładkowa może ograniczyć bezpośrednią ekspozycję, jednak nadal ważne są bezpieczeństwo kont, zatwierdzanie urządzeń, aktualizacje systemu operacyjnego i uwierzytelnianie aplikacji.

Dostęp zdalny zależy również od sieci dostępnej po obu stronach. Słaby sygnał Wi-Fi, limity danych komórkowych, niska prędkość wysyłania w domowym łączu lub uśpiony serwer mogą opóźniać synchronizację, nawet gdy samo prywatne połączenie działa.

Usuwanie Ethernetu i zasilania z gniazdka

Pierwsza wersja działa jako serwer NAS, ale nadal wymaga Ethernetu i gniazdka elektrycznego. Tommy zastępuje oryginalną kartę M.2 adapterem dodającym Wi-Fi, dzięki czemu serwer może przemieszczać się po domu bez przewodowego połączenia sieciowego.

Do zasilania instaluje pod ramą pakiet baterii ze stałym wyjściem 12 V typu barrel. Dopasowanie wymaganego napięcia i złącza jest niezbędne; powerbank USB nie zapewnia automatycznie właściłego, stałego napięcia dla każdego serwera. Bateria, kabel i tor konwersji muszą również obsługiwać szczytowe obciążenie systemu, a nie tylko jego pobór w stanie bezczynności.

Ta zmiana sprawia, że serwer NAS można przenosić w zasięgu sieci bezprzewodowej i przy dostępnej pojemności baterii. Nie uodparnia jednak pamięci masowej na nagłe wyłączenia. Odcięcie zasilania przy niskim poziomie baterii podczas aktywnego zapisu może przerwać transfery lub sprawić, że po ponownym uruchomieniu aplikacje będą wymagały odzyskiwania danych, dlatego plan zasilania powinien uwzględniać bezpieczne wyłączanie i monitorowanie stanu.

Dodawanie dotykowego ekranu OLED 3K

Wi-Fi i zasilanie bateryjne eliminują dwa kable prowadzące do gniazdka, ale serwer NAS nadal potrzebuje innego urządzenia do zarządzania. Tommy dodaje przenośny, 14-calowy dotykowy ekran OLED 3K, aby system mógł wyświetlać i obsługiwać własny interfejs.

Monitor obsługuje dotyk, ma wbudowaną podstawkę i uchwyt VESA. Bezpośrednie przymocowanie go do ramy serwera kolidowałoby z kablami, dlatego Tommy ponownie wykorzystuje obrotową podstawkę biurkową, wsuwa ją w dostępne miejsce, mocuje zaciskiem, a następnie porządkuje kable wyświetlacza i zasilania.

Gotowa konstrukcja nie jest konwencjonalnym laptopem. To modułowy serwer osobisty z własnym wyświetlaczem, pamięcią masową, baterią i połączeniem sieciowym. Ekran można także odłączyć i przywrócić do jego zwykłej roli zewnętrznego monitora dla innego komputera.

Dlaczego ekran dotykowy wymaga Linuksa i CasaOS

ZimaOS jest zazwyczaj zarządzany przez przeglądarkę uruchomioną na innym urządzeniu. Samo bezpośrednie podłączenie ekranu dotykowego nie tworzy sesji pulpitu, która mogłaby wyświetlać tę przeglądarkę. Dlatego Tommy instaluje Linuksa jako system operacyjny hosta i dodaje CasaOS do zarządzania serwerem oraz aplikacjami za pomocą interfejsu przypominającego przeglądarkę.

Zmienia to architekturę. Pierwotne środowisko NAS staje się jednym z obciążeń w szerszym środowisku komputerowym. Lokalny pulpit może bezpośrednio otworzyć interfejs zarządzania, a Linux zapewnia również dostęp do aplikacji, które nie są częścią typowego bezgłowego środowiska NAS.

Kompromisem jest dodatkowa konserwacja. Właściciel zarządza teraz pulpitem Linuksa, CasaOS, usługami działającymi w kontenerach, punktami montowania pamięci masowej, działaniem ekranu dotykowego i kolejnością uruchamiania. Niezależny interfejs jest wygodny tylko wtedy, gdy wszystkie te warstwy konsekwentnie wracają do działania po aktualizacjach i ponownym uruchomieniu.

Uruchamianie gier retro na przenośnym serwerze NAS

Gdy system ma już pulpit Linuksa i ekran dotykowy, Tommy testuje zastosowanie wykraczające poza pamięć masową: emulację gier retro za pomocą Dolphin. Procesor Intela nie jest przedstawiany jako odpowiedni do współczesnych gier AAA, ale zaskakująco dobrze radzi sobie z testowanymi klasycznymi tytułami.

Nie oznacza to, że pamięć masowa i granie stają się tym samym rodzajem obciążenia. Synchronizacja plików, przetwarzanie zdjęć, indeksowanie multimediów i emulacja mogą konkurować o zasoby procesora, pamięci i przepustowość pamięci masowej. Gra może działać płynnie, gdy serwer jest bezczynny, ale zachowywać się inaczej podczas dużych przesyłań lub przetwarzania w tle.

Test ten pokazuje jednak, dlaczego lokalny ekran ma znaczenie. Urządzenie może pozostać serwerem, gdy nikt z niego nie korzysta, a gdy właściciel siedzi przed nim, może stać się komputerem interaktywnym.

Wyniki dotyczące czasu pracy baterii i temperatury

Tommy używa powerbanku o pojemności 122 Wh do zasilania zarówno systemu ZimaBoard 2, jak i wyświetlacza. W jego konfiguracji zapewnia on około trzy i pół godziny strumieniowego odtwarzania wideo 4K lub około trzech godzin grania.

Podaje temperatury rzędu 40–45°C przy większym obciążeniu, takim jak granie, oraz około 30–35°C w stanie bezczynności. Wartości te dotyczą jego złożonej konfiguracji, warunków otoczenia, obciążenia aplikacji i metody pomiaru; nie są gwarantowanymi limitami dla każdej obudowy, każdego dysku ani każdego zestawu zasilającego.

Praktyczny przenośny serwer należy testować przy jednoczesnym obciążeniu: aktywnym wyświetlaczu, transferach bezprzewodowych, zapisie danych na dysku, przetwarzaniu zdjęć i działającej aplikacji interaktywnej. Czas pracy baterii obliczony wyłącznie na podstawie poboru mocy w stanie bezczynności może zawyżać przewidywany czas, przez który system pozostaje użyteczny w terenie.

Przenośność nie oznacza automatycznej ochrony danych

Tommy kończy, wskazując na istotne ograniczenie: NAS nadal jest jednym fizycznym urządzeniem. Jeśli jego jedyny dysk ulegnie awarii, cały zestaw zostanie uszkodzony albo przenośny system zaginie, pliki mogą zniknąć razem z nim.

Immich zaleca ochronę zarówno przesłanych multimediów, jak i swojej bazy danych w ramach szerszej strategii tworzenia kopii zapasowych. Syncthing podobnie ostrzega, że synchronizacja nie jest tym samym co kopia zapasowa, ponieważ usunięcia i modyfikacje mogą być propagowane. Te dwa fakty mają jeszcze większe znaczenie, gdy serwer został zaprojektowany z myślą o przenoszeniu.

Rozsądny plan ochrony danych zakłada, że przenośny NAS pozostaje kopią aktywną, druga kopia jest przechowywana na innym lokalnym urządzeniu lub dysku wymiennym, a trzecia kopia znajduje się poza urządzeniem. Samodzielne hostowanie powinno zmienić to, kto kontroluje kopię zapasową — a nie usuwać potrzebę jej tworzenia.

Kto powinien zbudować taki przenośny NAS?

Ten projekt jest odpowiedni dla twórców, podróżników, studentów i osób budujących domowe laboratoria, które cenią konfigurowalny serwer lokalny i lubią integrować sprzęt. Jest szczególnie przydatny, gdy pliki muszą być przenoszone między kilkoma osobistymi urządzeniami, a właściciel chce mieć bezpośredni dostęp do pamięci masowej bez noszenia ze sobą klasycznego desktopowego NAS-a.

Stacjonarny NAS jest prostszy, gdy serwer zawsze będzie stał obok routera i gniazdka. Zwykły zewnętrzny SSD jest mniejszy, gdy jedynym wymaganiem jest pamięć masowa podłączana bezpośrednio. Komercyjna usługa chmurowa może pozostać wygodniejsza, gdy bezobsługowa redundancja i globalny dostęp są ważniejsze niż posiadanie infrastruktury na własność.

Projekt Tommy’ego staje się przekonujący, gdy żadna z tych kategorii z osobna nie jest wystarczająca. Łączy przenośny dysk, samodzielnie hostowany serwer aplikacji, prywatny punkt synchronizacji i interaktywny komputer z systemem Linux w jednej modułowej konstrukcji.

Osobistą chmurę można zbudować wokół sposobu pracy właściciela

Przenośny NAS Tommy’ego Doana sprawdza się, ponieważ każda modyfikacja rozwiązuje konkretny problem. Syncthing obsługuje pliki robocze, Immich — zdjęcia z telefonu, Tailscale zapewnia prywatny dostęp, Wi-Fi eliminuje potrzebę używania Ethernetu, bateria zastępuje gniazdko elektryczne, a ekran dotykowy usuwa zależność od drugiego urządzenia do zarządzania.

Rezultat nie musi być najmniejszym ani najprostszym NAS-em. To osobisty serwer dostosowany do tego, jak jego właściciel chce przechowywać dane, uzyskiwać do nich dostęp i z nimi pracować. Ta personalizacja — oraz odpowiedzialność związana z jej utrzymaniem — stanowi prawdziwą alternatywę dla wynajmowania większej przestrzeni w chmurze.

Obejrzyj kompletną budowę Tommy’ego Doana, obejmującą montaż sprzętu, przenośny uchwyt na ekran, sposób korzystania z aplikacji, test baterii i demonstrację gier retro. Aby wymieniać się pomysłami na kolejne projekty z wykorzystaniem ZimaBoard 2 z innymi twórcami domowych serwerów, dołącz do społeczności ZimaSpace na Discordzie.